IP-KVM ve Virtual Media kullanarak özel bir sunucuya TrueNAS nasıl kurulur: adım adım kılavuz
TrueNAS, ZFS tabanlı bir depolama işletim sistemidir. Diskleri, depolama havuzlarını, veri kümelerini (dataset), paylaşımları, anlık görüntüleri (snapshot) ve çoğaltmayı (replication) yönetmek için bir web arayüzü sunar.
Bu kılavuz, TrueNAS Community Edition 25.10 sürümünün INTROSERV özel sunucusuna IP-KVM konsolu ve Virtual Media kullanılarak uzaktan nasıl kurulacağını ve ilk yapılandırmanın nasıl yapılacağını anlatır. İşlemi tamamladığınızda TrueNAS, sunucunun harici IP adresi üzerinden tarayıcıda erişilebilir olur. Adımlar ve ekran görüntüleri TrueNAS 25.10 içindir. Diğer sürümlerde menü adları ve alan etiketleri farklı olabilir.
Gerekenler
IP-KVM erişimi ve Virtual Media desteği olan bir özel sunucuya ihtiyacınız var. Sunucuda şunlar bulunmalıdır:
- en az 8 GB RAM;
- en az iki disk: TrueNAS, verileriniz için kullanılan disklerden ayrı olması gereken bir önyükleme aygıtına (20 GB veya daha fazla) kurulur.
Bu kılavuzdaki test sunucusunda iki disk vardır: biri sistem, diğeri veri içindir. Gerçek veriler için mirror (yansıtma) olarak birleştirilmiş en az iki veri diski kullanın.
TrueNAS kurulumu, kurulum yapılan diskteki tüm verileri siler. Diğer diskler kurulum sırasında değiştirilmez. Bunlar yalnızca daha sonra depolama havuzu oluştururken seçerseniz silinir.
Ayrıca sunucunun ağ ayarlarına da ihtiyacınız var: IP adresi, alt ağ maskesi, ağ geçidi ve DNS sunucuları. Bunları müşteri panelinizde, sunucunun sipariş ayrıntılarında bulabilirsiniz.
TrueNAS imajını indirin
TrueNAS Community Edition 25.10 ISO imajını resmi siteden indirin. Bilgisayarınıza kaydedin; bir sonraki adımda sunucuya bağlayacaksınız.
Sunucuyu ISO imajından başlatın
Sunucunun IP-KVM konsolunu açın. Ayrıntılar için bkz. iDRAC KVM'ye bağlanma.
Konsolda Virtual Media'ya tıklayın ve indirdiğiniz ISO imajını bağlayın. Ayrıntılar için bkz. Virtual Media.
Ardından sunucunun bir kereliğine imajdan önyükleme yapmasını ayarlayın: Boot'a tıklayın, Virtual CD/DVD/ISO'yu seçin ve onaylayın. Sunucuyu yeniden başlatın: Power'a tıklayın, Reset System (warm boot) seçeneğini seçin ve onaylayın.
Kurulum programı imajdan belleğe yüklenir. Bağlantı hızınıza bağlı olarak bu işlem birkaç dakika sürebilir.
TrueNAS'ı kurun
Kurulum programı menüsü göründüğünde Install/Upgrade'i seçin ve Enter'a basın.
Disk seçimi ekranında Boşluk tuşuyla sistem diskini seçin ve Enter'a basın. Yalnızca bir disk seçin. Birden fazla disk seçerseniz TrueNAS hepsini önyükleme aygıtı olarak kullanır ve bunlar depolama havuzunuz için kullanılamaz.
Kurulum programı, seçilen diskteki tüm verilerin silineceği konusunda uyarır. Devam etmek için Yes'i seçin.
Kurulum programı yönetici hesabını sorduğunda Administrative user (truenas_admin) seçeneğini seçin ve parolayı iki kez girin. Bu parolayı web arayüzünde oturum açmak için kullanacaksınız.
IP-KVM konsolu bazı tuşları, örneğin Shift'i veya İngilizce olmayan bir klavye düzeninin karakterlerini doğru iletmeyebilir. Parolayı yazmadan önce klavyenizi İngilizce düzene geçirin. Parola daha sonra kabul edilmezse konsoldan yeni bir parola belirleyebilirsiniz: Console Setup menüsünde 4 (Change local administrator password) girin.
Kurulumun bitmesini ve Installation Succeeded mesajının görünmesini bekleyin. Virtual Media üzerinden kurulum, bağlantı hızınıza bağlı olarak 20 ile 60 dakika arasında sürebilir. Kurulum sırasında IP-KVM konsolunu kapatmayın, aksi halde imaj bağlantısı kesilir.
Sunucuyu yeniden başlatmadan önce ISO imajının bağlantısını kesin: Virtual Media'ya tıklayın ve imajın bağlantısını kesin. Aksi halde sunucu yeniden kurulum programından açılır. Ardından kurulum programı menüsünde OK ve Reboot System'i seçin.
Ağı yapılandırın
Yeniden başlatmadan sonra sunucunun Virtual Media'dan değil, TrueNAS önyükleme diskinden açıldığından emin olun. Sunucu TrueNAS'ta açılır ve konsol Console Setup menüsünü gösterir. Sunucuda henüz ağ ayarı yoksa menüde The web interface could not be accessed mesajı görünür.
IP adresini ayarlayın
1 (Configure network interfaces) girin ve Enter'a basın. Ağ arayüzlerinin listesi açılır. Ağa bağlı olan arayüzü seçin ve Enter'a basın. ipv4_dhcp değerini No yapın, aliases alanına sunucunuza atanan IP adresini önek ile birlikte girin, örneğin 203.0.113.10/24, ve Save'i seçin.
Konsol arayüz listesine döner ve You have pending network interface changes mesajını gösterir. Değişiklikleri uygulamak için a tuşuna basın.
Değişiklikler uygulandıktan sonra IP adresi state.aliases sütununda görünür. Console Setup menüsüne dönmek için q tuşuna basın.
TrueNAS ağ değişikliklerini bir doğrulama ile uygular: değişiklikler 60 saniye içinde onaylanmazsa önceki ayarlar geri yüklenir. IP adresi bir dakika sonra kaybolursa önce IP adresini, öneki ve arayüzü kontrol edin ve arayüzü yeniden yapılandırın. Ayarlar doğru olduğu halde sürekli geri alınıyorsa, otomatik geri almayı kapatarak Linux kabuğundan uygulayabilirsiniz. IP-KVM konsolunda çalıştığınız için ayarlar yanlış olsa bile sunucuya erişiminizi kaybetmezsiniz. 8 (Open Linux Shell) girin ve aşağıdaki komutları kendi arayüz adınız ve IP adresinizle çalıştırın:
midclt call interface.update eno1 '{"ipv4_dhcp": false, "aliases": [{"type": "INET", "address": "203.0.113.10", "netmask": 24}]}' midclt call interface.commit '{"rollback": false}'
Ardından Console Setup menüsüne dönmek için exit girin.
Ağ geçidini ve DNS'i ayarlayın
2 (Configure network settings) girin. ipv4gateway alanına varsayılan ağ geçidini, nameserver1 alanına ise müşteri panelinizdeki DNS sunucusunu girin. Save'i seçin.
Konsol Gateway ... is unreachable hatasını gösterirse IP adresi arayüzde ayarlanmamıştır. Önce IP adresini kontrol edin, ardından ağ geçidini yeniden ayarlayın.
Ağ yapılandırıldığında Console Setup menüsü web arayüzünün adreslerini gösterir: The web user interface is at: http://<sunucunun IP adresi> ve https://<sunucunun IP adresi>.
Web arayüzünde oturum açın
Tarayıcıda https://<sunucunun IP adresi> adresini açın. TrueNAS kurulumdan sonra kendinden imzalı bir sertifika kullanır, bu nedenle tarayıcı bir güvenlik uyarısı gösterir. Siteye devam etmek istediğinizi onaylayın.
Username alanına truenas_admin, Password alanına kurulum sırasında belirlediğiniz parolayı girin ve Log In'e tıklayın.
Dashboard açılır.
Depolama havuzu oluşturun
Havuz (pool), veri disklerini tek bir depolama alanında birleştirir. Storage bölümüne gidin. Storage Dashboard No Pools gösterir. Create Pool'a tıklayın. Pool Creation Wizard açılır.
General Info
Name alanına bir havuz adı girin, örneğin tank.
Encryption'ı yalnızca disklerdeki verilerin şifrelenmesi gerekiyorsa seçin. Bu durumda şifreleme anahtarını güvenli bir yerde saklamanız gerekir: anahtar olmadan veriler kurtarılamaz.
Sağdaki Unassigned Disks paneli havuz için kullanılabilir diskleri gösterir. Next'e tıklayın.
Data
Data adımında, veri disklerinin bir disk grubu olan VDEV içinde nasıl birleştirileceğini seçersiniz. Layout alanı grubun türünü belirler:
- Stripe: veriler disklere yedeklilik olmadan dağıtılır. Bir disk arızalanırsa havuzdaki tüm veriler kaybolur;
- Mirror: her disk aynı verilerin bir kopyasını saklar. İki diskli bir mirror, bir diskin arızasına dayanır. İki disk için önerilen düzen budur;
- RAIDZ1, RAIDZ2, RAIDZ3: veriler disklere eşlik (parity) bilgisiyle dağıtılır, böylece havuz sırasıyla bir, iki veya üç diskin arızasına dayanır. Bu düzenler sırasıyla en az üç, dört ve beş disk gerektirir;
- dRAID1, dRAID2, dRAID3: çok sayıda diskli yapılandırmalar için tasarlanmış dağıtık RAID düzenleri.
Düzeni seçtikten sonra Disk Size, Width (bir VDEV'deki disk sayısı) ve Number of VDEVs değerlerini ayarlayın. İki veri diski için Mirror, Width 2 ve Number of VDEVs 1 seçin.
Bu kılavuzdaki test sunucusunda yalnızca bir veri diski vardır, bu nedenle ekran görüntüsünde Width 1 ile Stripe düzeni görünür. Sihirbaz, Stripe VDEV'inin yedekliliği olmadığı konusunda uyarır.
Tek diskli bir havuzun yedekliliği yoktur. Disk arızalanırsa havuzdaki tüm veriler kaybolur. Tek diskli havuzu yalnızca testler için veya başka bir yerde de sakladığınız veriler için kullanın, örneğin çoğaltma yapılan bir sunucuda.
Optional VDEVs
Log, Spare, Cache, Metadata ve Dedup adımları isteğe bağlı VDEV'ler ekler. Bunları atlayabilirsiniz: Save And Go To Review'a tıklayın. Yalnızca belirli durumlarda yararlıdırlar:
- Log: eşzamanlı yazmaları hızlandıran hızlı bir disk (SSD veya NVMe), örneğin veritabanları veya sanal makinelerin kullandığı NFS paylaşımları için;
- Spare: havuzdaki arızalı bir diskin yerini otomatik olarak alan yedek disk (hot spare);
- Cache: aynı verileri sık okuyan iş yükleri için ek okuma önbelleği (L2ARC) olarak kullanılan hızlı bir disk;
- Metadata: meta verileri ve küçük dosyaları saklayan hızlı diskler; çok sayıda küçük dosyayla çalışmayı hızlandırır;
- Dedup: veri tekilleştirme (deduplication) tablolarını saklayan hızlı diskler. Yalnızca tekilleştirmeye gerçekten ihtiyacınız varsa kullanın.
Metadata ve Dedup VDEV'leri havuz için kritiktir ve veri VDEV'leriyle aynı yedeklilik düzeyine sahip olmalıdır. Korumasız bir Metadata veya Dedup VDEV'i arızalanırsa havuz erişilemez hale gelebilir.
Review
Review adımında ayarları kontrol edin ve Create Pool'a tıklayın.
TrueNAS, disklerin içeriğinin silineceği konusunda uyarır. Confirm'i seçin ve Continue'ya tıklayın.
Yeni havuz Storage Dashboard'da görünür. Durumu Online'dır, hata yoktur.
HTTPS erişimini yapılandırın
TrueNAS, varsayılan kendinden imzalı sertifikasıyla zaten HTTPS üzerinden çalışır. Tüm bağlantıların HTTPS kullandığından emin olmak için HTTP'den yönlendirmeyi açın.
System > General Settings bölümüne gidin ve GUI widget'ında Settings'e tıklayın. Web Interface HTTP -> HTTPS Redirect seçeneğini seçin ve Save'e tıklayın. Web arayüzü yeniden başlar ve bundan sonra HTTP üzerinden yapılan her bağlantı HTTPS'e yönlendirilir. Yönlendirme aynı zamanda HSTS'yi de açar, böylece tarayıcılar bu adres için HTTPS kullanmaya devam eder.
